मकवानपुर–२ मा विरासतको लडाइँ: पुरानो पकड जोगाउने कि नयाँ अनुहारलाई मौका?

हेटौँडा, माघ १७ । प्रतिनिधिसभा सदस्यको निर्वाचन नजिकिँदै जाँदा मकवानपुर निर्वाचन क्षेत्र नम्बर २ मा राजनीतिक प्रतिस्पर्धा चर्किएको छ। यस क्षेत्रमा यसपटक चुनाव केवल जित–हारको मात्र नभई राजनीतिक विरासत जोगाउने र खोस्ने संघर्ष का रूपमा हेरिएको छ।

गत निर्वाचनमा विजयी उम्मेदवारलाई निरन्तरता दिँदै नेकपा (एमाले) ले महेश बर्तौला लाई पुनः उम्मेदवार बनाएको छ। यसअघि २०७९ सालमा पहिलोपटक प्रतिनिधिसभा सदस्य निर्वाचित भएका बर्तौलाले उक्त निर्वाचनमा एकीकृत समाजवादीका उम्मेदवारलाई उल्लेखनीय मतान्तरले पराजित गरेका थिए। यसपटक भने कांग्रेस, नेकपा (एकीकृत समाजवादी), माओवादी केन्द्र, राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी लगायतका दलले नयाँ अनुहारलाई मैदानमा उतार्दै एमालेको पकड तोड्ने प्रयास गरेका छन्।

कांग्रेसबाट बुद्ध लामा, नेकपा (एकीकृत समाजवादी) बाट लवशेर विष्ट, रास्वपाबाट प्रशान्त उप्रेती, माओवादी केन्द्रबाट राम घलान लगायतका उम्मेदवार चुनावी मैदानमा छन्। राप्रपाबाट भने रामबहादुर थोकर दोस्रोपटक प्रतिस्पर्धामा उत्रिएका छन्। यस क्षेत्रबाट दलगत र स्वतन्त्र गरी दुई दर्जनभन्दा बढी उम्मेदवार चुनावी दौडमा रहेका छन्, जसमा महिला उम्मेदवारहरूको पनि सहभागिता छ।

यसपटकको निर्वाचन गठबन्धनबिनै हुँदैछ, जसका कारण प्रतिस्पर्धा अझ रोचक बनेको छ। २०७९ मा कांग्रेस, माओवादी र एकीकृत समाजवादीबीच गठबन्धन रहे पनि यसपटक प्रत्येक दल आ–आफ्नै शक्तिमा चुनावी मैदानमा उत्रिएको छ। एमाले भने अघिल्लो कार्यकालको उपलब्धि, संगठनात्मक शक्ति र निरन्तर जनसम्पर्कलाई आधार बनाएर विरासत जोगाउने रणनीतिमा केन्द्रित देखिन्छ।

मकवानपुर–२ भौगोलिक रूपमा विकट र सामाजिक रूपमा विविध क्षेत्र हो। चेपाङ र तामाङ समुदायको बाहुल्य रहेको यस क्षेत्रमा थाहा नगरपालिका, इन्द्रसरोवर, मकवानपुरगढी, कैलाश, राक्सिराङ, मनहरी र भीमफेदी गाउँपालिकाका विभिन्न भागहरू पर्छन्। हेटौँडा उपमहानगरपालिकाका केही वडाहरू पनि यसै क्षेत्रमा समेटिएका छन्। यही विविधताका कारण उम्मेदवारहरूले जातीय, विकास र सुशासनका मुद्दालाई प्राथमिकतामा राखेका छन्।

एमाले उम्मेदवार बर्तौला संगठन र विगतका कामका आधारमा आत्मविश्वासी देखिए पनि पछिल्ला राजनीतिक घटनाक्रमले केही मतदातामा सिर्जित असन्तुष्टि चिर्नु चुनौती बनेको छ। कांग्रेसका उम्मेदवार लामाले जनजाति बाहुल्य क्षेत्रलाई लक्षित रणनीति बनाएको देखिन्छ भने नेकपाका उम्मेदवार विष्ट पूर्व स्थानीय नेतृत्वको अनुभवका आधारमा मतदातासम्म पुग्ने प्रयासमा छन्। रास्वपाका युवा उम्मेदवार उप्रेतीलाई भने व्यापक घरदैलो अभियानमार्फत नयाँ मतदातालाई आकर्षित गर्नुपर्ने चुनौती छ।

यस निर्वाचन क्षेत्रमा १ सय ५ मतदान स्थल र १ सय ९६ मतदान केन्द्र रहेका छन्। कुल मतदाता संख्या १ लाख ५६ हजार ८ सय ९९ रहेकोमा महिलाको संख्या ७४ हजार ५ सय ६६ छ। अघिल्लो निर्वाचनमा समानुपातिकतर्फ एमाले अग्रस्थानमा रहेको तथ्यांकले यस क्षेत्रको राजनीतिक प्रवृत्ति झल्काउँछ।

मकवानपुर–२ मा यसपटकको निर्वाचन पुरानो विरासत कायम रहने कि नयाँ राजनीतिक समीकरण उदाउने भन्ने प्रश्नसँग गाँसिएको छ। गठबन्धनविहीन प्रतिस्पर्धा, नयाँ उम्मेदवारहरूको प्रवेश र क्षेत्रको सामाजिक विविधताले नतिजा अनुमान गर्न कठिन बनाएको छ। अन्ततः मतदाताको निर्णयले नै यस क्षेत्रको आगामी राजनीतिक दिशा तय गर्नेछ।