नेपालमा बढ्दो तापक्रम: तराईका तातो सहरमा गर्मीको खतरा बढ्दै

नेपालमा बढ्दो तापक्रम अब सामान्य मौसमको विषय मात्र होइन। यो जनस्वास्थ्य, कृषि र दैनिक जीवनसँग जोडिएको ठूलो चिन्ता बनेको छ।

विश्व मौसम संगठनका अनुसार एल निनोको प्रभावले आउँदा महिनामा विश्वका धेरै क्षेत्रमा तापक्रम र वर्षाको ढाँचामा असर पार्न सक्छ। यसले गर्मी, खडेरी, भारी वर्षा र चरम मौसमको जोखिम बढाउन सक्छ।

तराईमा गर्मीको दबाब बढ्दै

नेपालका तराई क्षेत्र गर्मीका हिसाबले निकै संवेदनशील छन्। विशेषगरी नेपालगञ्ज, धनगढी, भैरहवा, कपिलवस्तु र जनकपुरमा तापक्रम चाँडै बढ्ने गर्छ।

पछिल्ला रिपोर्टअनुसार कपिलवस्तुमा तापक्रम ४१ डिग्री सेल्सियस पुगेको थियो। बाँकेमा पनि तापक्रम ३९ डिग्री सेल्सियससम्म पुगेको थियो। साथै, पश्चिम तराईमा लूको सम्भावना रहेको चेतावनी दिइएको छ।

यसैगरी, भैरहवा, नेपालगञ्ज र धनगढीमा पनि तापक्रम ३९ देखि ४१ डिग्री सेल्सियस आसपास पुगेको रिपोर्ट आएको छ।

नेपालका सबैभन्दा तातो ठाउँमा असर

नेपालगञ्ज र धनगढीलाई गर्मी बढी हुने सहरमध्ये मानिन्छ। भैरहवा, कपिलवस्तु र तराईका अन्य स्थान पनि गर्मीको उच्च जोखिममा पर्छन्।

यी क्षेत्रमा दिउँसो घरबाहिर निस्कन कठिन हुन्छ। सडक, खेत, बजार र निर्माण क्षेत्रमा काम गर्ने मानिस बढी प्रभावित हुन्छन्।

त्यसैले, नेपालमा बढ्दो तापक्रम श्रमिक वर्गका लागि अझ खतरनाक देखिन्छ।

स्वास्थ्यमा नकारात्मक असर

अत्यधिक गर्मीले शरीरमा पानीको कमी गराउँछ। यसले टाउको दुख्ने, चक्कर लाग्ने र कमजोरी हुने समस्या बढाउँछ।

तर, अवस्था गम्भीर भएमा हीट स्ट्रोक हुन सक्छ। यो जीवनका लागि खतरनाक हुन सक्छ।

बालबालिका, वृद्धवृद्धा र गर्भवती महिला बढी जोखिममा पर्छन्। बिरामी मानिस र बाहिर काम गर्ने मजदुर पनि सावधान हुनुपर्छ।

कृषि र पशुपालनमा समस्या

बढ्दो तापक्रमले खेतीमा पनि असर गर्छ। धेरै गर्मीले माटो सुकाउँछ। त्यसपछि बालीलाई बढी पानी चाहिन्छ।

मकै, तरकारी, फलफूल र धानजस्ता बालीमा असर पर्न सक्छ। फूल झर्ने, दाना नलाग्ने र उत्पादन घट्ने समस्या देखिन सक्छ।

साथै, पशुपालनमा पनि असर देखिन्छ। गर्मीले गाईभैंसीमा तनाव बढाउँछ। दूध उत्पादन घट्न सक्छ।

दैनिक जीवन झन् कठिन

शहरी क्षेत्रमा गर्मी अझ बढी महसुस हुन्छ। कालोपत्रे सडक र कंक्रिट भवनले ताप सोस्छन्।

त्यसैले राति पनि सहर चिसो हुँदैन। यसले निद्रा, काम र स्वास्थ्यमा असर गर्छ।

अर्कोतर्फ, बिजुली र पानीको माग पनि बढ्छ। यसले गरीब परिवारलाई थप आर्थिक दबाब दिन्छ।

बच्ने उपाय के हुन्?

गर्मीबाट बच्न दिउँसोको चर्को घाममा ननिस्कनु राम्रो हुन्छ। आवश्यक परे टाउको छोपेर मात्र बाहिर जानुपर्छ।

प्रशस्त पानी पिउनुपर्छ। हल्का कपडा लगाउनुपर्छ। खेतबारीको काम बिहान वा बेलुका गर्नु राम्रो हुन्छ।

साथै, चक्कर लागेमा तुरुन्त छायाँमा बस्नुपर्छ। अवस्था गम्भीर भए नजिकको स्वास्थ्य संस्थामा जानुपर्छ।

निष्कर्ष

नेपालमा बढ्दो तापक्रम जलवायु परिवर्तन र चरम मौसमसँग जोडिएको गम्भीर विषय हो। यसको असर स्वास्थ्य, खेती, पानी, रोजगारी र जनजीवनमा देखिन थालेको छ।

त्यसैले सरकार, स्थानीय तह र समुदायले समयमै तयारी गर्नुपर्छ। सुरक्षित पानी, स्वास्थ्य सचेतना र लूबाट बच्ने योजना अब आवश्यक बनेको छ।